Energieneutraal vs. klimaatneutraal

Trias EnergeticaHet begrip “energieneutraal” wil zeggen dat een gebouw of een activiteit evenveel energie produceert als consumeert in een bepaalde tijd, meestal over één jaar gerekend. Betrekken we dat op het energieneutraal bouwen, dan wordt daarmee bedoeld dat dezelfde hoeveelheid energie die wordt gebruikt door het gebouw en haar gebruikers, ook duurzaam wordt opgewekt, zodat er per saldo in één jaar geen (fossiele) energie van buitenaf hoeft te worden ingekocht. Met behulp van bijvoorbeeld zonne-energie zou dat te realiseren zijn.

De vraag is echter of het begrip “energieneutraal” ook iets zegt over de duurzaamheid van het gebouw. Immers een energieverslindend gebouw kan best energieneutraal zijn als er maar voldoende zonnepanelen worden geïnstalleerd. En dat is natuurlijk niet de bedoeling, omdat ook het produceren van de zonnecellen energie kost en materialen vraagt. Bij het streven naar energieneutraliteit is het daarom belangrijk om eerst de daadwerkelijke energiebehoefte te minimaliseren door bijvoorbeeld een goede gebouwisolatie. Als dat is gerealiseerd, dan moeten we proberen de resterende energievraag zo duurzaam mogelijk in te vullen, bijvoorbeeld met zonnecellen. Mocht er dan nog een (fossiel) energievraag overblijven die niet rendabel op een duurzame manier is in te vullen, dan moet deze zo efficiënt mogelijk worden geproduceerd. Het volgen van deze drie stappen en in deze volgorde wordt de “Trias Energetica” genoemd.

Maar is “energieneutraal” dan ook klimaat neutraal? Het begrip klimaat neutraal geeft aan dat er bij dat proces geen stoffen vrijkomen die het klimaat beïnvloeden. Meestal zijn dit de broeikasgassen, waarvan dan weer CO2 de belangrijkste is. Klimaat neutraal en CO2 neutraal worden daarom vaak als synoniemen gebruikt, hetgeen niet terecht is, omdat koelmiddelen (koelkasten en aircosystemen) ook het klimaat beïnvloeden, maar geen CO2 zijn. Het klimaateffect van deze koelmiddelen wordt ter vergelijking uitgedrukt in CO2 equivalenten.

Terug naar ons voorbeeld van de energie neutrale woning betekent dat deze woning over één jaar evenveel energie gebruikt als zelf duurzaam produceert. Bij de productie van energie met fossiele brandstoffen komt CO2 vrij. Bij de duurzame productie van energie komt geen CO2 vrij. In theorie kan dan ook gesteld worden dat een energie neutrale woning ook een CO2 neutrale woning is. Natuurlijk zijn er uitzonderingen, maar voor de begripsvorming kan dit wel zo worden gestelCO2 neutraald.

Nu hebben we het begrip energieneutraliteit alleen betrokken op het gebruik van de woning, maar als we kijken naar het bouwen van de woning en de materialen die daarvoor worden gebruikt, moeten we constateren dat energie daarbij ook een rol speelt. Van de meeste materialen is de energie-inhoud bekend. Deze wordt uitgedrukt in de zogenaamde  (Gross Energy Requirement). Dit getal geeft aan hoeveel energie benodigd is geweest om dat product of materiaal te maken.

Zo bedraagt deze voor cement ca. 3 MJ/kg, voor hout ca. 30 en voor glas ca. 12 MJ/kg. Deze getallen zijn vervolgens weer om te rekenen naar m3 aardgas en kWh elektriciteit om vervolgens weer terecht te komen bij kg CO2.

Deze getallen en rekenmethodieken stellen ons in staat om betere keuzes te maken als het gaat om energie- en klimaat neutraal.